Bingöl, kaleme aldığı makalede Marmaris turizmine yön veren aileleri, yatırımcıları ve sektör temsilcilerini anlatarak, "Bu başarı tek bir kişinin değil, şehre gönül veren herkesin ortak eseridir." Mesajı verdi. 

Marmaris Turizminin Mimarları

Bir şehrin en büyük zenginliği, ona değer katan insanlarıdır 

Bir kentin turizm hikâyesi sadece otellerle, koylarla ya da rakamlarla yazılmaz. Asıl hikâye; o kente inanan, risk alan, taş üstüne taş koyan ve zor zamanlarda bile geri adım atmayan insanlar üzerinden şekillenir. Marmaris turizmi de tam olarak böyle bir emek zincirinin ürünüdür.

Bu zincirin önemli halkalarından biri Ali Doğan Tuğay ve oğlu Murat Tuğay’dır. Marmaris’te turizmin gelişim sürecinde aile geleneğini sürdüren bu isimler, işletmecilik kültürünün kuşaktan kuşağa aktarılmasının güzel örneklerinden biridir. Bu süreklilik, Marmaris turizminin en büyük güvencelerinden biridir. Marmaris turizminin yaşayan hafızası ve deniz turizminin öncülerinden biri olan Ali Doğan Tuğay 1962 yılında babasıyla birlikte Yeşil Marmaris'i kurmuş, Marmaris-Rodos hattını başlatan öncü isimlerden olmuş, deniz turizmi, yatçılık ve kruvaziyer turizminin gelişmesinde önemli rol üstlenmiş, ayrıca uzun yıllardır Birleşik Krallık'ın Fahri Konsolosu olarak görev yapmıştır. Ali Doğan Tuğay aynı zamanda Marmaris’in gizli hayırseverlerindendir. Eski Hastanenin tadilatında, Kalenin restorasyonunda, MSKÜ. Marmaris Turizm Meslek Yüksekokulunun yapılmasında yaptığı katkıları en iyi benim. Daha başka bilmediğimiz ne hayırları vardır onu da Allah bilir. Bugün bayrağı oğlu Murat Tuğay’a devretmiş olsa da işleri takip etmektedir.  

Aynı kuşağın bir başka önemli ismi, Turgut Torunoğulları’dır. Marmaris’te nitelikli konaklama anlayışının gelişmesinde etkili olmuş, yaptığı yatırımlarla hem istihdam yaratmış hem de bölgenin uluslararası turizm pazarında daha görünür olmasına katkı sağlamıştır. Torunoğulları ailesinin turizme bakışı, günü kurtaran değil, geleceği planlayan bir anlayışı yansıtır. Marmaris merkezli yatırımlarının yanı sıra Turgut Torunoğulları, yurt dışında da Türkiye turizmini temsil eden önemli görevler üstlenmiş, özellikle Avrupa merkezli turizm yapılanmaları içinde aktif roller almıştır. Uluslararası turizm platformlarında yürüttüğü çalışmalar, hem Türk turizminin tanıtımına katkı sağlamış hem de yabancı yatırımcıların Türkiye’ye bakışını olumlu yönde etkilemiştir. Yurt dışındaki turizm yatırımları ve sektörel temsil görevleri, onun turizmi yalnızca yerel ölçekte değil, küresel bir vizyonla ele aldığını göstermektedir. Bu vizyonun sürdürülebilirliği ise aile içinde de devam etmektedir. Oğulları Erhan Torunoğulları ve Caner Torunoğulları, bugün hem yurt içinde hem yurt dışında yürütülen turizm yatırımlarında aktif sorumluluklar üstlenerek bu bayrağı ileriye taşımaktadır. Aile geleneğini modern işletmecilik anlayışıyla birleştiren bu kuşak, Marmaris çıkışlı bir turizm markasının uluslararası ölçekte kalıcı olabileceğinin somut örneklerinden biridir. 

Marmaris turizmi denildiğinde, rahmetli İbrahim Yazıcı'yı anmadan geçmek mümkün değildir. Marmaris'in turizmde marka şehir olmasına önemli katkılar sağlayan İbrahim Yazıcı, yaptığı yatırımların yanı sıra vizyonu, girişimciliği ve memleket sevgisiyle de gönüllerde iz bırakmıştır. Bugün onun bıraktığı bayrağı başarıyla taşıyan Serkan Yazıcı da sadece turizm yatırımlarıyla değil; spor turizmi, destinasyon tanıtımı ve Marmaris'in ulusal ve uluslararası platformlarda daha güçlü temsil edilmesi adına ortaya koyduğu çalışmalarla dikkat çekmektedir. Yazıcı Ailesi, Marmaris'i yalnızca bir tatil beldesi olarak değil, dört mevsim yaşayan, spor, kültür ve doğa turizmini bir araya getiren güçlü bir destinasyon olarak gören anlayışın temsilcilerinden biridir. 

Rahmetli İbrahim Yazıcı'nın eğitime verdiği destek ise her zaman takdirle hatırlanacaktır. İlk hayır eserinin ne olduğunu bilmiyorum; ancak son büyük katkılarından biri, kuruculuğunu yaptığım Marmaris Turizm Meslek Yüksekokulu'na olmuştur. Okulun Aşçılık Programı'nın uygulama mutfağını tamamen yenilemeyi üstlenmiş, ne yazık ki bu anlamlı desteğin ödemesi kendisinin vefatından sonra gerçekleştirilmiştir. Kendisine Allah'tan rahmet diliyor, Marmaris turizmine ve turizm eğitimine yaptığı değerli katkıları saygı ve minnetle anıyorum. Mekânı cennet olsun.

Marmaris'te modern otelciliğin temellerinin atılmasında emeği bulunan köklü ailelerden biri de Durmaz Ailesi'dir. Duran Durmaz, Marmaris'in henüz turizmle yeni tanıştığı yıllarda gösterdiği girişimcilik, cesareti ve ileri görüşlülüğüyle ilçenin turizm yolculuğuna önemli katkılar sunan öncü isimlerden biri olmuştur. Bugün ise bu değerli mirası oğlu Hüseyin Durmaz aynı vizyon ve sorumluluk anlayışıyla başarıyla sürdürmektedir. Yaptığı yatırımlar, sağladığı istihdam ve Marmaris ekonomisine sunduğu katkılarla Hüseyin Durmaz ve Ortağı Mehmet Ayhan, ilçemizin saygın turizmcileri arasında yer almaktadır. Burada bir anekdot paylaşmadan da geçemeyeceğim. Meslek hayatım boyunca birçok başarılı iş insanı tanıdım; ancak babasına Hüseyin Durmaz kadar değer veren çok az insana rastladım. Katıldığı toplantılarda, davetlerde ve önemli organizasyonlarda imkân buldukça babası Duran Durmaz'ı da yanında görmek neredeyse alışılmış bir manzaraydı. Bu, sadece bir evlat sevgisi değil; aynı zamanda büyüğüne duyduğu saygının ve vefanın en güzel örneklerinden biridir. Günümüzde aile bağlarının giderek zayıfladığı bir dönemde, Hüseyin Durmaz'ın bu örnek davranışı her türlü takdiri hak etmektedir.

Marmaris'in hafızasında özel bir yeri olan isimlerden biri de halk arasında "Paşa Bey" olarak tanınan Yaşar Ünlü'dür. Marmaris turizminin ilk yıllarından itibaren ortaya koyduğu vizyon, yatırımları ve girişimci ruhuyla ilçenin turizm kimliğinin oluşmasına önemli katkılar sağlamıştır. Çalışkanlığı, mütevazı kişiliği ve üretime olan inancıyla yalnızca başarılı bir turizmci değil, aynı zamanda Marmaris'in yaşayan değerlerinden biri olmuştur. Sabahın erken saatlerinde işinin başında olması, otellerini ve üretim alanlarını bizzat denetlemesi onun çalışma disiplininin en güzel göstergelerindendir. Aynı çizgide Paşa Bey'in ortağı İbrahim Altuntaş da Marmaris'te yerel girişimciliğin turizmle buluşmasında önemli rol oynayan kıymetli iş insanlarımızdandır. Özellikle Marmaris Turizm Meslek Yüksekokulu'nun kuruluş sürecinde verdiği maddi ve manevi destek, bölgenin turizm eğitimine yapılan en anlamlı katkılardan biri olarak hafızalardaki yerini korumaktadır. Bir eğitimci olarak bu desteği hiçbir zaman unutmadım. 

Marmaris turizminin temellerinin atıldığı yıllarda, ilçeye değer katan en önemli yatırımlardan biri hiç kuşkusuz Lidya Oteli olmuştur. Murat Deliveli ve Mustafa Deliveli kardeşlerin ortaklığıyla hayata geçirilen Lidya Oteli, 1960'lı yıllarda henüz Marmaris'te yolun ve altyapının yeterince gelişmediği bir dönemde hizmete açılarak bölgenin turizmdeki öncü tesislerinden biri olmuştur. O yıllarda İran Şahı ve birçok önemli devlet adamını ağırlayan Lidya Oteli, Marmaris'te modern otelciliğin ve profesyonel hizmet anlayışının da simgesi hâline gelmiştir.

1990'lı yılların ortalarında Deliveli Ailesi, Lidya Oteli'ndeki ortaklığını sonlandırarak yeni yatırımlarına yönelmiştir. Ailenin kurucusu Murat Deliveli'nin hayata geçirdiği Emre Otel ve Emre Beach Hotel ise bugün Marmaris turizminin seçkin tesisleri arasında yer almaktadır. Aile geleneğini başarıyla sürdüren Mustafa ve Emre Deliveli kardeşler, işletmelerini çağın gereklerine uygun şekilde yönetirken, kalite ve misafir memnuniyetini ön planda tutmaya devam etmektedir. Deliveli Ailesi, dün olduğu gibi bugün de Marmaris turizmine değer katan öncü ailelerden biri olmayı sürdürmektedir.

Marmaris turizminin köklü turizmcilerinden biri de hiç kuşkusuz Varlık Ailesi'dir. Rahmetli Ali Varlık, yıllarını Marmaris turizmine adamış, çalışkanlığı ve yatırımcı kimliğiyle ilçenin gelişimine önemli katkılar sunmuş değerli isimlerden biriydi. Turizmi yalnızca ticari bir faaliyet olarak değil, Marmaris'in geleceğine yapılan bir yatırım olarak gören anlayışıyla sektörde saygın bir yer edinmiştir. Bugün onun bıraktığı bu değerli mirası oğulları Ömrüm Varlık ve Önder Varlık aynı vizyon ve sorumluluk anlayışıyla başarıyla sürdürmektedir. Aile emeğini, kurumsal yönetim anlayışıyla birleştirerek Marmaris turizmine katkı sunmaya devam eden Varlık kardeşler, yaptıkları yatırımlarla hem istihdam oluşturmakta hem de bölgenin turizm kalitesinin yükselmesine katkı sağlamaktadır.

Sektörel temsil ve vizyon açısından bakıldığında Oya Narin gibi isimler, Marmaris turizminin yalnızca yerelde değil, ulusal ve uluslararası platformlarda da doğru şekilde temsil edilmesine katkı sunmuşlardır. Bu tür temsil gücü, destinasyonların geleceği açısından hayati önemdedir. Tabi Oya Narini Oya Narin yapanda ufku geniş hayırsever iş insanı Halit Narindir. Halit Narin Marmaris’e yaptırdığı Turizm Lisesi ile de ismini ölümsüzleştirmiştir.

Ve elbette Ahmet Gençalioğlu… Marmaris’te turizm sektörünün farklı alanlarında uzun yıllar emek vermiş, sektörün mutfağından gelen isimlerden biri olarak bilinir. Bu tür isimler genellikle vitrine çıkmaz ama sektör ayakta duruyorsa onların emeği sayesindedir.

Şunu açıkça ifade etmek gerekir ki; Marmaris turizmi tek bir kişinin, tek bir ailenin ya da tek bir yatırımın eseri değildir. Bu güzel kent; ömrünü turizme adamış öncü isimlerin, onların bıraktığı bayrağı başarıyla taşıyan evlatlarının, büyük yatırımlar yapan iş insanlarının, mütevazı ama iz bırakan girişimcilerin ve alın teriyle çalışan binlerce emekçinin ortak eseridir. Büyük oteller kadar küçük aile işletmeleri, uluslararası markalar kadar yerel girişimciler de bu başarı hikâyesinin ayrılmaz bir parçasıdır.

Elbette bu yazıda Marmaris turizmine gönül vermiş, emeği geçmiş tüm değerli isimlere yer vermem mümkün olmadı. Belki bilmediğim, belki de yazımızın kapsamı nedeniyle isimlerini zikredemediğim çok kıymetli turizmcilerimiz, yatırımcılarımız ve sektör emekçilerimiz vardır. Lütfen beni mazur görsünler. Amacım kimseyi eksik bırakmak değil; Marmaris'e değer katan insanlara karşı bir vefa borcunu yerine getirebilmektir. İnşallah bundan sonraki yazılarımızda, bu güzel şehrin turizmine katkı sunan diğer kıymetli isimleri de okuyucularımızla buluşturmaya devam edeceğiz. Çünkü inanıyorum ki vefa, sadece hatırlamak değil; emek verenleri gelecek nesillere hatırlatmaktır.

Unutmayalım, Marmaris bugün dünya turizminde önemli bir marka ise, bu başarı kendiliğinden oluşmadı.

Bu başarı; yıllar önce risk alanların, yatırım yapanların, gecesini gündüzüne katanların, memleketine inananların ve Marmaris'i dünyaya tanıtmak için ömrünü veren insanların eseridir.

Makamlar değişir... İşletmeler el değiştirir... Nesiller yenilenir... Ama bir şehrin hafızasında iz bırakan insanlar asla unutulmaz.

Çünkü şehirleri yollar değil; vizyon sahibi insanlar inşa eder. Bu insanlar da Marmaris'in gerçek mimarlarıdır.